İnfertilite (Kısırlık)

İnfertilite, evli çiftlerin 1 yıl korunma yöntemi kullanmadan ve düzenli cinsel ilişki yaşamalarına rağmen hamilelik elde edememeleridir. İnfertilite, anne ve baba adaylarının yaklaşık %15’ini etkileyen bir problemdir. Erkek kısırlığı ise bu çiftlerin yaklaşık %40’ında görülmektedir. Kısırlık problemi yaşayan ebeveyn adaylarında tetkiklere, kolay olması sebebiyle öncelikle erkekten başlanmalıdır. Erkek infertilitesinin pek çok nedeni vardır. Sperm üretim bozuklukları, sperm kanallarındaki tıkanıklıklar, inmemiş testis, sperme karşı antikor varlığı, radyasyon, alkol, sigara, iki taraflı testis yokluğu, genetik bozukluk, ergenlik sonrası geçirilmiş kabakulak, karaciğer ve böbrek hastalıkları, testis travması, hormonal bozukluklar, anatomik sorunlar, geçirilmiş hastalıklar, enfeksiyonlar ve bazı ilaçlar infertiliteye neden olabilir. Nedeni ne olursa olsun infertilitenin üstesinden gelmek kolay değildir. Birçok infertil birey kendisini eksik ve mutsuz hisseder. Kişilerin böyle hissetmeleri normaldir ve diğer insanlarla iletişim kurarak bu durumun üstesinden gelebilirler. İnfertil çiftler bu sorunların üstesinden gelmek için birbirlerine destek olmalıdır. İnfertilite problemlerinin %90’ının tedavi edilebildiği ve birçok tedavi seçeneğinin bulunduğu unutulmamalıdır.

Erkek İnfertilite Problemi Yaşıyorsa Ne Yapmalıdır?

İnfertilite yani kısırlık sorunu yaşayan baba adayları tüp bebek tedavisi konusunda bir üroloji uzmanına başvurmalıdır. Doktor, hastanın öyküsünü dinler ve fiziki muayene yapar. Fiziki muayenede, testislerin durumu, sperm kanalları ve hastada varikosel olup olmadığı araştırılır. Hastadan spermiogram yani sperm analizi ve gerekli görüldüğü takdirde farklı testler istenir. Spermiogram ile sperm sayısı, hareketliliği ve şekli değerlendirilir. Sperm testinde, 48 saatlik cinsel perhizden sonra alınan taze semen değerlendirilir. Sperm sayısı değişkenlik gösterebildiği için semen analizi en az 2 kez yapılmalıdır. Alınan sonuçlara göre hastaya uygun tedavi yöntemi belirlenir.

Azospermi Belirtileri Nelerdir ve Nasıl Anlaşılır?

Azospermi, hamilelik için yapılan çalışmalar başarısızlıkla sonuçlanan kadar bir belirti vermeyebilir. Daha önce karşılaştığınız belirtiler varsa bunlar, hormon dengesizlikleri ya da genetik kromozom bozuklukları gibi altta yatan nedenler olabilir. Fakat bir belirti yaşıyorsa bu belirtiler; cinsel istekte azalma, erektil disfonksiyon, testislerin etrafında beze, şişkinlik ve rahatsızlık, yüz ve vücut kıllarında eksilme.
Azospermi tanısını koymak için spermiogram yani sperm testi yaptırılmalıdır. Fakat bu testi yaptırmadan önce 3 gün boyunca cinsellik yaşanmamış veya mastürbasyon yapılmamış olması gerekir. Sperm sayısının çoğaltmak için bu süreyi uzatmaya gerek yoktur. Eğer süre uzarsa sperm sayısı çoğalırken sperm hareketliliği ve kalitesi azalır. Aday, 4. günde bir merkeze giderek kendisine verilen steril bir kaba boşalır ve alınan örnek laboratuvarda değerlendirilerek sperm sayısı raporlanır.
Spermiogram testinin yanında hormon seviyelerini veya genetik problemleri değerlendirmek için kan testleri, skrotum ve üreme organlarının diğer bölümlerini görebilmek için ultrason, hipotalamus ya da hipofiz bezi ile ilgili problemleri görüntülemek için beyin taraması, sperm üretimini daha iyi inceleyebilmek için biyopsiye de başvurulur.
Doktor muayenesiyle birlikte kişinin sağlık geçmişiyle de ilgilenilecektir. Kişinin doğurganlık geçmişi, aile geçmişi, çocukken geçirdiği hastalıklar, pelvik bölge ya da üreme organları ile ilgili geçirilen farklı ameliyatları, enfeksiyon geçmişi, radyasyon ya da kemoterapi gibi tedaviler, ilaç kullanımları, madde veya alkol bağımlılığı, ateşle birlikte görülen son hastalıklar, son zamanlarda yüksek sıcaklığa maruz kalmak teşhis için önemli bilgilerdir.

Azospermi Nedenleri Nelerdir?

Azospermi hastalarında testislerde sperm üretimi olur ancak sperm, iletim kanallarında olan tıkanıklık yüzünden meni ile dışarı atılamadığı için bu tıkanıklık problem teşkil eder ya da sperm üretimindeki bozukluklar yani testislerin doğuştan yukarıda kalması (inmemiş testis – kriptorşidizm), genetik bozukluklar, hormon eksiklikleri, bazı enfeksiyonlar ve radyasyon gibi sebeplerden dolayı vücutta sperm üretimi bozulabilir.

Azospermi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Azospermi tedavisi için öncelikle hastalığın sebebi ortaya konulmalıdır. Teşhis için tahliller tamamlandıktan sonra ve üroloji doktorunun muayenesiyle nasıl bir tedavi uygulanacağı belirlenir.
Eğer tıkanıklığa bağlı azospermi söz konusuysa kanallardaki tıkanıklık ameliyatla açılarak spermin dışarı çıkması sağlanır ve kanallar açıldıktan sonra doğal yolla hamilelik beklenir. Üretim bozukluğundan meydana gelen azospermideyse tüp bebek tedavisi için gerekli olan sperm testislerden mikro-TESE adı verilen cerrahi işlem ile toplanır. Mikro-TESE işlemi esnasında operasyon mikroskobuyla sperm üretebilecek olan kanalcıklar testis içerisinde saptanır ve bu bölgelerden numuneler alınır. Mikro-TESE ile testisten ufak parçalar alınarak testisin zarar görmesi engellenir ve sperm bulma şansı artar.
Azospermi teşhisinin konulması hastayı tedirgin edebilir fakat bu biyolojik olarak bebek sahibi olunamayacağı anlamına gelmez. Eğer azospermi tedavisi olumlu sonuç vermezse tüp bebek tedavisine başvurulabilir.

Varikosel Nedir?

Erkek kısırlığının sebebi olarak en sık karşılaşılan rahatsızlıklardan biri olan varikosel, testiste yer alan ve testislerden çıkan kirli kanı taşıyan toplardamarların ergenlik döneminden başlayarak ortaya çıkabilen genişleme ve varisleşme sebebiyle görevini tam olarak yerine getirememesidir.
Sol testiste varikosel, %90 oranında görülür. Sol testis sağa testise göre daha fazla basınca ve nispeten daha yavaş bir kan akımına maruz kaldığı için varikoselin sol testiste daha çok görüldüğü düşünülmektedir.

Varikosel Belirtileri Nelerdir?

Hafif seviyedeki varikosel, bir belirti göstermeyebilir ancak uzun zaman içerisinde damarlardaki genişlemenin ilerlemesiyle testislerde şişkinlik ve ağrı görülebilir. Uzun süre ayakta durulduğunda ve sıcak havalarda testislerdeki damarlar belirginleşir ve ağrı artar. Çok ilerlemiş varikosel vakalarındaysa testis boyutlarında küçülme ve kıvamında yumuşama görülür. Varikosel, elle muayene edildiğinde kolayca anlaşılır. Bunun yanında ultrason ile damar yapısı incelenerek de tespit edilir.

Varikosel Kısırlığa Neden Olur mu?

Vücut ısısı, testisleri koruyan dış torbalardaki ısıdan birkaç derece daha yüksektir. Bu demek oluyor ki spermlerin sağlıklı bir şekilde üretilmesi için normal vücut ısısından daha serin bir ortama ihtiyacı vardır. Torbalarda meydana gelen genişlemiş varikosel damarları içerisinde kan göllenmesi sebebiyle artan ısı, sperm üretimini olumsuz etkiler ve sperm kalitesini bozabilir.

Yalnızca ısı artışı değil, varikoseli olan erkeklerde böbrek ve böbrek üstü bezlerinden gelebilecek toksik maddeler testiste birikebilir. Bundan dolayı spermlerin hareketinde ve kalitesinde düşüş görülebilir.

Varikosel Mutlaka Tedavi Edilmeli midir?

Varikosel vakalarının hepsi tedaviye ihtiyaç duymaz. Sperm sayısını azaltan başka nedenler varsa öncelikle bu nedenler ortaya konularak düzeltilmelidir. Azospermi yani “sıfır sperm” vakalarında varikoselin tedavi edilmesi, tartışma hâlindedir. Azospermi sebebinin ne olduğu üzerinde durulması gerekir çünkü genel olarak varikosel, sperm sayısını sıfıra düşüren tek neden görülmemiştir.