Endometriozis Nedir?

Endometriozis diğer adıyla “çikolata kisti” adını rahimin iç kısmını döşeyen tabaka anlamına gelen ve her ay âdet döneminde kalınlaşıp dökülen “endometrium”dan almaktadır. Orijinalinde rahim iç tabakasında yer alması gereken endometriuma benzeyen doku, endometriozis hastalarında rahim dışında da yer almaktadır. Rahim dışındaki bu endometriozis odakları ağrı ve infertiliteye yani kısırlığa yol açmaktadır. Rahim içerisini döşeyen endometrium gibi endometriozis odakları da âdet döngüsünü yöneten hormonlara cevap vermektedir. Âdet döneminde rahim içerisinde olduğu gibi bu alanlarda kalınlaşma ve kanama olmaktadır. Yalnız burada oluşan kanama vücuttan dışarı atılamaz ve toplanarak çikolata kistlerini meydana getirir. Kanamaların sebep olmasıyla diğer organlarda (bağırsaklar, idrar torbası) yapışıklık ve hasar oluşur.

Endometriyal İmplantlar (Hastalıklı Doku) En Sık Nerede Bulunur?

Endometriozis daha çok yumurtalıklarda bulunur fakat aşağıda sıralanan bölgelerde de görülebilir.

• Fallopian tüpleri
• Rahmi destekleyen bağlar
• Bağırsaklar
• Mesane
• Vajina
• Vajina ve rektum (bağırsak) arasındaki iç alan
• Rahmin dış çevresi
• Kasık boşluğun çevreleyen sınırlar
• Karın ameliyatından kalma skarlar

Çikolata kisti, her 10 kadından birinde görülebilen bir hastalıktır ve bu hastalığa yakalanmış kişilerin hayatını zorlaştırabilen bir hastalık. Hastalığın yol açtığı şikâyetler diğer jinekolojik rahatsızlıklarla benzer özellik gösterdiğinden hastalara doğru tanının konması ve tedavi uygulanma süreci uzun zaman alabilir.

Endometriozis Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen endometriozis belirtileri;

• Âdetten önce ve âdet esnasında görülen şiddetli ağrılar,
• Cinsellik esnasında ve sonrasında görülen ağrılar,
• Kısırlık,
• Tuvalete çıkmak istememe,
• Karında gaz ve şişkinlik,
• Kronik yorgunluk,
• Depresyon,
• Düzensiz veya fazla kanamalardır.

Diğer belirtiler ise yorgunluk, âdet sırasında ağrılı bağırsak hareketleri, sırtın alt tarafına vuran ağrı, âdet sırasında ishal veya kabızlık ve diğer bağırsak rahatsızlıklarını sıralayabiliriz. Endometriozis kimi zaman hiçbir belirti ortaya çıkarmayabilir ve jinekolojik muayenede görülebilir. Eğer kistler çok büyürlerse ağrı, kist cidarının (duvarının) yırtılması gibi ciddi problemlere sebep olabilir ve endometrioma (çikolota) kistlerinde az rastlansa da kist çeperinde kanser görülebilir.

Endometriozis’in Nedenleri Nelerdir?

Endometriozisin sebepleri tam olarak ortaya konulamamaktadır. Birkaç sebep söylenebilir fakat bunlar dahi endometriozisi tam olarak açıklayamamaktadır. 
Son yıllarda yapılan çalışmalar dioxin ve PCB’ler gibi vücut içerisinde hormon gibi davranan ve bağışıklık sistemini hasara uğratan çevresel toksinlerin endometriozise yol açtığını ortaya koymuştur. Kırmızı et gibi hayvansal gıdaları fazla tüketen kadınlarda görüldüğü saptanmıştır.

Endometriozis Tanısı Nasıl Konulur?

Endometriozis teşhisinin konulması için hastalık belirtilerinin görülmesi ve dokudan alınan parçaya patolojik inceleme yapılması gerekmektedir. Patalojik inceleme için hastaya laparoskopik uygulama yapılır ve bu uygulamayla hem kesin tanı konulabilir hem de tedavi uygulanabilir. Bunun dışında ultrason ile büyük olan çikolata kistleri görülebilir. Doktor, yumurtalığın diğer kistlerinden ayırt edebilmeli. Muayene esnasında görülen yumurtalık kistlerinin ayırt edici tanısında transvajinal ultrasonografi, önemli rol oynar. Bunların yanında kanda bazı tümör belirtilerinin ölçümü teşhiste yardımcı olur. Bunlar için kullanılan testler Ca125 ve HE 4’tür.

Endometriozis Tedavisi Nasıl Yapılır?

Laparaskopik ya da cerrahi operasyonla endometriozis lezyonlarının çıkartılması veya ortadan kaldırılması mümkündür. Fakat başka hastalık ve tedavilerde olduğu gibi bu hastalığın da tekrarlama riski yüksektir. Hayvansal gıda tüketiminin azaltılması, egzersiz yapmak, stresten uzak durmak gibi destekleyici tedavilerle tedaviye alınan cevap büyük ölçüde olumlu olarak artmaktadır. Hastalığın tekrarlama riskinin nedeniyse yapılan tedavilerde bireysel farklılıklar görülmekle birlikte hastalığın 2 yıllık tekrarlama sıklığının %20 civarında olması ve süre uzadıkça riskin artmasıdır.

Çikolata Kisti Kısırlığa Yol Açar mı?

Çikolata kisti kısırlığa yol açan bir hastalıktır. Eğer çikolata kisti ilerlemişse ve cerrahi operasyonla iyileşme gerçekleşmemişse hasta, tüp bebek tedavisi ile bebek sahibi olabilir. Hastalığa erken tanı konulması tüp bebek tedavisindeki başarı oranını büyük ölçüde etkileyecektir.