Polikistik Over Tedavisi
Polikistik over sendromu, kadınların yüzde onunda rastlanabilen yaygın bir yumurtlama problemidir. İnsülin düzeyinin çoğalmasına bağlı olarak ortaya çıkan hormonal düzensizlikler sonucu infertiliteye (kısırlığa) sebep olabilen ciddi bir hastalıktır. Dolayısıyla kadınların yılda bir defa düzenli bir şekilde jinekolojik muayenelerini olmaları gerekmektedir.
Polikistik Over Sendromu’nun Belirtileri Nelerdir?
- Düzensiz adet görme ve ya hiç adet görmeme
- Yüzde veya vücutta tüylenmenin çoğalması
- Akne sorunları
- Akantosiz nigrikans (ensede, kollarda, göğüslerde ve bacak arasındaki kıvrımlı yerlerde renk değişikliği)
- Saç dökülmesi
- Şişmanlık
- Yüz bölgesinde yağlanma
- Kilo alma
- İltihap
- Depresyon
gibi şikâyetler, polikistik over sendromunun bulguları arasında yer almaktadır.
Bunların yanında vajinal ultrasonda yapılan muayenede çoğalmış küçük folikül kistler (6-10 mm. büyüklüğünde polikistik görünümlü yumurtalıklar) görülür. Bu görünüm normal üreme çağında olan 10 kadından 1’inde görülebilir.
Polikistik over sendromunun en önemli göstergelerinden biri de kanda insülin direnci ve bunun yanında görülen çoğalmış açlık kan insülin düzeyidir. Bu hastalık aynı zamanda hiperinsülinemi erkeklik hormonlarında da yüksekliğe yol açar. Yüksek düzeydeki androjen hormonları (erkeklik hormonları) beyinde yumurtalıkların işlevini denetleyen merkezin durumunu bozarak kısırlığa yol açmaktadır.
Polikistik Over Sendromu Teşhisi
Polikistik over sendromundan şüpheleniliyorsa öncelikle hastanın öyküsü dinlenilir ve klinik değerlendirilmeler yapılır. Polikistik over sendromu, sık görülen endokrin bozuklukları arasındadır. Kadınların %10’unda görülen polikistik over sendromu, ergenlik ve genç erişkinlik dönemdeki genç kızlarda da görülebilir. Özellikle kilolu, adet görme şikâyeti olan, yüzünde sivilceleri ve cildinde yağlanma olan bir genç kızda mutlaka polikistik over sendroumu üzerinde durulmalıdır. Kilolu ve erkek tipi tüylenmesi olan kadınlarda daha çok görülmektedir.
Âdet düzensizliği ile başvuran her genç kızda da polikistik over sendromu görülmeyebilir. Genç kızlar ilk âdet görmeye başladıkları zamanlarda âdetleri, fizyolojik nedenlerle de düzensiz olabilir.
Ergenlik döneminde üreme fonksiyonlarının düzenlenmesinde önemli rol oynayan beyin ve yumurtalık arasındaki akslar tam olarak oturmadığı için yaşanan kimi adet düzensizlikleri normal kabul edilebilmektedir.
Polikistik over sendromu teşhisinin konulabilmesi için genellikle hormon ve tam kan sayımı testleri istenmeketedir. Kandaki androjen hormonlarının seviyesi ile FSH ve LH adlı hormonların düzeylerinin tespiti polikistik over sendromu teşhisinin konmasında oldukça önemlidir. Bunlarla birlikte ultrasonografiyle yumurtalıkların polikistik yapısının görülmesiyle de teşhis edilebilir.
Polikistik Over Sendromu Tedavisi Nasıl Gerçekleştirilir?
Polikistik over sendromu tedavisinin birinci uygulaması eğer hastanın fazla kilosu varsa kilo vermektir. Vakanın sağlıklı ve düzenli beslenme alışkanlığına sahip olması ve düzenli spor yapması önemlidir. Kilolu hastalarda, diyet ve sporla beraber ideal kiloya gelinmesi yumurtlama fonksiyonlarının düzenlenmesini gerçekleştirebilir. Bu şekilde adet düzeni normalleşir ve hamilelik ihtimali yükselir.
Tedavide, androjen üretimini düzene sokmak için doğum kontrol hapları ile adet döngüsünün düzene girmesi sağlanır.
Bazı hastalarda kistlerin cerrahi operasyonla ortadan kaldırılması gerekir. Fakat polikistik over ameliyatı, ilaç veya diğer tedavi yöntemlerine cevap alınamadığı zaman gerekli görülür ama her cerrahi müdahalede yaşanabileceği gibi polikistik over ameliyatında da bazı komplikasyonlar doğabilir.
Vakada çocuk dünyaya getirme talebinin bulunması durumunda hastaya uygun tedavilere başvurulmalıdır. Aynı zamanda bu vakalarda kronik anovulasyon (yumurtlama bozukluğu) ile ilgili olarak endometrium (rahmin iç tabakası) devamlı olarak östrojen hormonuna maruz kalır ve bu durum endometrium kanseri ihtimaline yol açar. Polikistik over tedavisinin bir başka gayesi de bu kanser ihtimalinin önüne geçmektir.
Çocuk sahibi olmak isteyen hastalara, yumurtlamanın uyarılmasına katkı sağlayan ilaçlar verilmektedir.Tüm bu tedavi yöntemlerine karşılık hamilelik söz konusu değilse tüp bebek tedavisine başvurulur.