Açıklanamayan Kısırlık Nedir?
Nedeni ortaya konulamayan kısırlık yani infertilite, çiftin bebek sahibi olmasını engelleyen sağlık probleminin açık bir şekilde ortaya konulamaması olarak ifade edilebilir. Birçok çiftte, kısırlığın kadında veya erkekte olduğu düşünülebilir. Erkedeki spermin sayısı ve kalitesi veya kadındaki yumurtalarla ilgili problemler ve yumurtlama problemleri olabilir. Bunların yanında infertilitenin nedeni tam olarak bulunamaz. Testler ve doktor incelemelerinden sonra kısırlık, “sebebi açıklanamayan” bir hâl olarak kalabilir.
Açıklanamayan Kısırlığın Nedeni Nedir?
Sebebi açıklanamayan kısırlık nedeninin bir veya birkaç etkenin birleşiminden kaynaklandığı tahmin edilir. Bu etkenler arasında yer alan nedenler;
- Kadında hafif endometriozis (uterusun dışındaki uterusa benzeyen doku varlığı)
- Hafif yumurtlama bozuklukları
- Servikal etken (spermin yumurtaya ulaşmamasına neden olan yapıdaki mukus üretimi)
- Spermin normal görünüp hareketli olmasına rağmen yumurtayı dölleme kabiliyetinin olmamasıdır.
- Bunların yanında modern hayat ve çevresel faktörler de infetiliteye yol açmaktadır. İnfertilite, yüksek oranda çevresel şartlar ve sağlıklı beslenmeden etkilenir.
- Hava kirliliği
- Su kirliliği
- Çevre kirliliği
- Genetiği sağlıklı gıdalara ulaşımın zorlaşması
- Hormonlu ve GDO’lu yiyecekler
- Toksit maddelere maruz kalmak
- İlaç kullanımı
- Sigara ve alkol kullanımı
- Çalışma hayatı ve yoğun stres
- Elektronik cihazlar (dizüstü bilgisayar kullanımı vb) gibi durumlar infertiliteyi tetikliyor.
Özellikle diz üstü bilgisayarlar erkeklerin testislerinin ısınmasına neden olduğu için erkek kısırlığına yol açmaktadır.
Beyinde yer alan üreme ve stres hormonları birbirlerine çok yakın olduğu için stresli bir hayat, yoğun iş stresi, yoğun trafik, çalışma saatlerinin uzaması, maddi olumsuzluklar, hareketsiz yaşam tarzı ve çevresel faktörler gibi sebepler kısırlık riskini artırır.
Bununla beraber günlük olarak vücuda alınması gereken vitamin, mineral, protein gibi besin değerlerinin alınmaması ve düzensiz beslenme de stresi artırarak infertiliteye neden olmaktadır.
Sebebi Bilinmeyen Kısırlık Teşhisi Nasıl Konur?
Doğal yolla hamilelik söz konusu değilse baba adayına sperm testi ile kaliteli sperm analizi yapılır. Bu test belli aralıklarla kesin sonuç alana kadar düzenli olarak birkaç defa yapılır. Baba adayında infertilitenin olmadığı anlaşıldığında anne adayı için yumurtalama dönemine ait testler yapılır. Kadının âdet dönelerinde belirli günlerinde hormon seviyeleri ölçülür. Bunun birlikte ultrason takipleri yapılır. Daha önce yaşanan enfeksiyon hastalıkları, adet düzeni, düzenli birlikteliğin olup olmadığı araştırılır. Bunlarla ilgili sorun yoksa tüplerin hasarlı veya tıkalı olabilme ihtimali için film çekilir. Eğer tüplerde de sorun yoksa rahim ağzı problemleri araştırılır. Bazı hastalarda kadın rahim ağzı sıvısı spermlerin yaşam sürecini bozup hareketliliğini engelleyebilir. Bütün bu detaylar değerlendirildikten sonra hücresel yapı bozuklukları da infertiliteye yol olabilir. Bütün testler problemsiz sonuçlanıyorsa çiftlere “sebebi bilinmeyen kısırlık” teşhisi konulur.
Sebebi Bilinmeyen Kısırlık Nasıl Tedavi Edilir?
Sebebi bilinmeyen kısırlık için uygulanan tedavilerinde yöntemler; doğal gebeliği bekleme süresi, laparoskopi, aşılama ve tüp bebek tedavileri olarak sıralanabilir. Hangi tedavinin uygulanacağı doktor tarafından yapılan test ve değerlendirmeler sonucunda ortaya konulur ve hastaya uygun yöntem belirlenir.
Sebebi bilinmeyen infertilite tedavisinde kadının yaşı gençse ve yumurtalık rezervi iyiyse çift yaşam tarzlarında değişikliğe giderek 1 yıl kadar doğal yollarla hamilelik bekleyebilir. Bu bekleyişle birlikte çift; eğer kullanıyorsa sigara ve alkol tüketimini bırakmalı, düzenli spor yapmalı ve sağlıklı beslenmeleri gerekmektedir. Bu süreçte hamilelik söz konusu değilse 3 ay kadar yumurtlama ve aşılama tedavisine başvurulur. Bu tedaviler de olumlu sonuç vermezse tüp bebek tedavisine başlanır.
Kadın 35 yaşın üzerindeyse veya yumurta rezervleri iyi durumda değilse hemen tüp bebek tedavisine başvurulur. Sebebi bilinmeyen infertilite vakalarında belirli bir tedavi yöntemi yoktur, hastanın durumuna göre bir tedavi planı belirlenir.
Açıklanamayan Kısırlık ve Sperm Analizi
Son zamanlardaki çalışmalarda bazı açıklayıcı etkenler yer almasına rağmen her 7 çiftten birinin kısırlık sebebi ortaya konulamamakta. Buradaki önemli nokta; erkeğin sperm analizi değerlendirilmesinde ortaya çıkan problemdir. Sperm analizi yapmak, kolay bir laboratuvar tekniği değildir ve sperm örneği incelenirken en doğru analizin yapılması hedeflenir. Hamilelik için sadece sperm sayısının yeterli olması gerektiği sanılır ama bu yanlış bir veridir. Sperm sayısından daha önemli olan sperm hareketleri ve morfoloji yani sperm şekilleri üretkenlik potansiyelini daha fazla etkiler. Sperm morfolojisini ölçmenin yöntemiyse mikroskop altında direkt gözle bakmaktır. Araştırmalara göre aynı sperm örneği farklı laborantlar tarafından incelendiğinde farklı sonuçların rapor edildiği görülmüştür. Sperm analizinin doğru bir şekilde ortaya konulması ebeveyn olmak isteyen çiftelerin zaman kaybetmeden gerekli tedaviye başlamasını sağlayacaktır.