Sperm Dondurma Nedir?
Sperm dondurma, baba adayından alınan spermlerin ileride çözülerek tüp bebek tedavisinde kullanılmak için laboratuvarda dondurulması işlemidir. 1950’li yıllarda bulunan sperm dondurma işleminin amacı sperm hücrelerini gelecek yıllarda verimliliği arttırılarak kullanılmaktır.
Araştırmalara göre baba adaylarının yaşının ilerlemesiyle beraber down sendromu ve kromozomal anormallikler, trizomi 21 hastalıklarıyla doğan bebeklerin sayısında oldukça yükselme görünmüştür. Bundan dolayı erkek bireylerin ilerleyen zamanda çocuk sahibi olabilmesi için kişinin genç yaşında ve sağlıklı bireyken sperm dondurma işlemi doktorlar tarafından tavsiye edilen bir işlemdir.
Dondurularak korunan spermlerin dondurulma süresinde belirli bir zaman kısıtlaması yoktur. Sperm dondurma merkezinin saklama işlemini doğru yaptığı sürece zaman kısıtlaması olmadan sperm hücresi canlı kalabilmektedir. Türkiye’de sperm ve embriyo dondurma süresi olarak 5 yıllık yasak bir süre verilmiştir. Bu süreyi Sağlık Bakanlığına başvurarak uzatmak mümkündür.
Sperm dondurma işleminin uygulanabileceği koşullar: Kanser hastalarında kemoterapi tedavisi uygulanmadan önce, sperm hücresi hasarına yol açabilecek ilaç kullanımı ya da cerrahi işlemden önce, sperm sayısı çok olmayan ve ilerleyen zamanlarda sperm elde etmenin zor olabilecek hastalarda, kaza sonrası oluşan omurilik yaralanmaları nedeniyle ejakülasyon sorunu yaşayan erkekler.
Sperm Dondurma İşlemi Nasıl Yapılır?
1. Sperm Toplama
Sperm dondurma işlemi için erkekten sperm örneği alınır. Bu iki farklı yolla yapılabilir. Birincisi, kliniklerde yer alan sperm toplama odalarında mastürbasyon yöntemi ile sperm verilebilir. Sperm sayısının çok olmadığı ya da hastanın mastürbasyonla sperm oluşturamadığı durumlarda sperm örneği cerrahi operasyonla alınır. MESA, TESA, PESA işlemleri ile testisten sperm alınabilir. Bu işlemler lokal ya da genel anestezi altında uygulanabilir.
Sperm vermeden önce 3 gün boyunca cinsellik yaşanmamalı veya mastürbasyon yapılmamalı. Sperm sayısını çoğaltmak için bu süreyi uzatmak yanlıştır. Çünkü süre uzarsa sperm sayısı çoğalırken sperm hareketliliği ve kalitesi azalacaktır
2. Sperm Analizi
Alınan spermlere dondurulmadan önce analiz yapılır. Semen analizi ve kan testiyle sperm sayısı, hareketliliği, yapısı, hepatit B, HIV virüsü, hepatit C gibi hastalıklar olup olamadığına bakılır ve bu sayede daha sağlıklı spermlerin seçilmesi ve dondurulması gerçekleşir.
Elde edilen test sonuçlarına göre verilen sperm örneklerinde spermin kalitesine, miktarına, yoğunluğuna, rengine, şekline, spermlerin hareket hızına, hareket şekline bakılarak bir analiz yapılır. Analiz yapıldıktan sonra spermlerin verimlilik düzeyine bakılır ve yeterli olup olmadığa karar verilir eğer yetersizse tekrar örnek alınır ve diğer örneklerle birleştirilir. Sperm analizi bittikten sonra elde edilen spermler, özel olarak formüle edilmiş sperm dondurma sıvısı kullanılarak -197 derecede dondurulur. Spermler, sıvı azot içinde güvenli bir şekilde uzun yıllar korunur.
Sperm toplama işlemi için özellikle sperm sayısı düşük olan erkeklere dikkat edilmelidir ve muhakkak toplama işlemi yapılmalıdır.